Altın fiyatı sorulduğunda iki farklı rakam duyarsınız: biri dolar cinsinden “ons”, diğeri TL cinsinden “gram”. İkisi aynı altının fiyatıdır, sadece ölçü birimi ve para birimi farklıdır.
Ons nedir?
Uluslararası piyasada altın troy ons ile fiyatlanır. 1 troy ons yaklaşık 31,1035 gramdır. Mutfakta kullanılan onsla (28,35 gram) karıştırılmamalı.
Londra, New York ve Şanghay’daki işlemlerden oluşan bu fiyat dünyanın her yerinde referans kabul edilir. Haberlerde “altın 4.000 doları aştı” dendiğinde kastedilen 1 ons saf altının dolar fiyatıdır.
Gram altın nasıl hesaplanır?
Türkiye’de konuşulan gram altın fiyatı, ons fiyatından üretilir:
Gram altın (TL) = Ons altın (USD) × Dolar/TL ÷ 31,1035
Örnek: Ons 4.000 dolar, dolar/TL 50,00 ise:
4.000 × 50 ÷ 31,1035 ≈ 6.430 TL
Bu formülden çıkan önemli sonuç şu: gram altın iki şeye birden bağlıdır. Ons fiyatı sabit kalsa bile dolar/TL yükselirse gram altın da yükselir. Tersine, ons düşerken kur yükseliyorsa gram altın yerinde sayabilir. TL bazında altın yatırımcısı aslında hem altına hem dolara yatırım yapmış olur.
Ekrandaki fiyat ile kuyumcu fiyatı neden farklı?
Piyasa Özeti sayfasında ve finans sitelerinde gördüğünüz gram altın fiyatı, yukarıdaki formülle hesaplanan saf (24 ayar) altın fiyatıdır. Elinize geçen fiyat ise birkaç nedenle farklı olur:
- Alış-satış makası: Kuyumcu da banka da altını sizden daha ucuza alır, size daha pahalıya satar. Aradaki fark piyasanın oynak olduğu günlerde açılır.
- İşçilik: Bilezik, çeyrek, yarım gibi işlenmiş altınlarda işçilik bedeli fiyata eklenir. Satarken bu bedeli çoğu zaman geri alamazsınız.
- Ayar: 22 ayar bilezikte saf altın oranı yaklaşık yüzde 91,6’dır, 14 ayar takıda yüzde 58,5 civarındadır. Fiyat buna göre düşer.
- Kapalıçarşı farkı: Yurt içinde fiziki altın talebi çok arttığında Kapalıçarşı fiyatı uluslararası fiyatın üzerine çıkabilir.
Bankalardaki altın hesapları ve borsada işlem gören altın fonları işçilik derdini ortadan kaldırır, ama alış-satış farkı ve fon yönetim ücreti gibi maliyetler yine vardır.
Gümüş için de aynı hesap
Gümüş de ons ile fiyatlanır ve gram gümüş aynı formülle bulunur. Gümüşün farkı, fiyatının altına göre çok daha sert hareket etmesidir. Sanayide (güneş paneli, elektronik) yoğun kullanıldığı için ekonomik büyüme beklentilerine altından daha hassastır. Bir günde yüzde 3-4’lük hareketler gümüşte olağan, altında dikkat çekicidir.
Altın ve borsa birlikte nasıl okunur?
Belirsizliğin arttığı dönemlerde yatırımcılar riskli varlıklardan (hisse) güvenli kabul edilen varlıklara (altın) kaçar. Bu yüzden borsa sert düşerken altının yükseldiği günler sık görülür. Ama bu bir kural değildir; faiz artışı beklentisi olan dönemlerde ikisi aynı anda da düşebilir.
Dolar kurunun borsadaki hisseleri nasıl etkilediğini dolar ve borsa ilişkisi yazısında ayrıca anlattım.