İlk hisse senedini almak birkaç dakikalık bir iş. Asıl zaman alan kısım, ne aldığınızı ve neden aldığınızı bilmek. Bu yazıda teknik tarafı adım adım anlatıyorum; hangi hisseyi alacağınız sorusu ise sizin araştırmanıza kalıyor.
1. Aracı kurum ya da banka seçin
Borsaya doğrudan emir gönderemezsiniz, araya SPK’dan yetki almış bir aracı kurum ya da yatırım hizmeti veren bir banka girmek zorunda. Seçerken bakmanız gerekenler:
- Yetki: Kurumun SPK’nın yetkili kuruluşlar listesinde olup olmadığını spk.gov.tr üzerinden kontrol edin. Sosyal medyada “yüksek getiri” vaat eden, şirket adı belli olmayan hesaplardan uzak durun.
- Komisyon: Her alım ve satımda işlem tutarı üzerinden komisyon ve BSMV kesilir. Oranlar kurumdan kuruma çok değişir, sık işlem yapacaksanız fark büyür.
- Uygulama: Emir girmek, derinlik ve grafik izlemek için kullanacağınız uygulamanın rahat olması önemli.
2. Hesap açın
Çoğu kurum artık görüntülü görüşmeyle uzaktan hesap açıyor. Kimlik kartınız ve telefonunuz yeterli. Hesap açılırken size bir yerindelik testi uygulanır; amaç, risk algınıza uygun ürünlere yönlendirilmeniz.
Hesabınız açıldığında MKK’da adınıza bir yatırımcı hesabı da oluşur. Aldığınız hisseler aracı kurumun malı değildir, sizin adınıza kayıtlıdır. Bunu e-Devlet’teki MKK hizmetleri ya da MKK’nın e-YATIRIMCI uygulamasıyla kendiniz kontrol edebilirsiniz.
3. Para yatırın
Yatırım hesabınıza kendi adınıza açılmış banka hesabınızdan para gönderirsiniz. Başkasının hesabından gelen para genellikle iade edilir.
4. Emir verin
Uygulamada hisse kodunu (örneğin THYAO, ASELS) aratıp alış ekranını açtığınızda karşınıza birkaç kavram çıkar.
Lot: Borsa İstanbul’da 1 lot, 1 adet paydır. 100 TL’lik bir hisseden 10 lot almak 1.000 TL eder.
Limit emir: “Bu hisseyi en fazla şu fiyattan alırım” demektir. Fiyat sizin belirlediğiniz seviyeye gelmezse işlem gerçekleşmez, emir gün sonuna kadar bekler. Yeni başlayanlar için en güvenli emir tipi budur.
Piyasa emri: “Şu anki en iyi fiyattan al” demektir. Hemen gerçekleşir ama işlem hacmi düşük bir hissede beklediğinizden yüksek fiyattan alabilirsiniz.
Piyasadan limite emir: Önce karşıdaki en iyi fiyattan işlem yapar, gerçekleşmeyen kısım o fiyattan limit emir olarak bekler.
Emrin geçerlilik süresini de seçersiniz. Çoğu uygulamada varsayılan “gün sonuna kadar geçerli”dir.
5. Takası bekleyin
Hisse alındığı anda portföyünüzde görünür ve isterseniz aynı gün satabilirsiniz. Ama resmi olarak hissenin size, paranın satıcıya geçmesi iki iş günü sonra olur. Buna T+2 takas denir.
Pratik sonucu şu: Salı günü sattığınız hissenin parasını bankaya çekmek için Perşembe’yi beklemeniz gerekir. Arada resmi tatil varsa süre uzar.
İlk işlemden önce birkaç not
- Küçük başlayın. İlk işlemlerin amacı para kazanmaktan çok sistemi tanımak olmalı.
- Şirketi tanıyın. Ne iş yaptığını, son bilançosunda kâr edip etmediğini, borcunun ne durumda olduğunu bilmediğiniz bir şirkete ortak olmayın. Bu bilgilerin hepsi KAP’ta ücretsiz.
- Tek hisseye yüklenmeyin. Birikimin tamamını tek bir şirkete bağlamak, o şirketin kötü bir çeyreğini sizin kötü yılınıza çevirir.
- Duyumla işlem yapmayın. “Yarın tavan olacak” diye gelen mesajların arkasında çoğu zaman elindeki hisseyi size satmak isteyen biri vardır.
Bir hissenin gün içinde ne kadar yükselip düşebileceğini merak ediyorsanız tavan, taban ve devre kesici yazısı devamı niteliğinde.